Uluslararası Börklüce Mustafa Sempozyumu

21x28 borkluce

Kavramsal Çerçeve Notu

Annales Okulu’nun kurucularından Marc Bloch, 1931 yılında yayınlanan Fransa’nın kırsal tarihi üzerine olan çalışmasında Ortaçağ köylü isyanlarıyla ilgili şu örneksemeyi yapar: “grevler nasıl büyük ölçekli kapitalizm için doğalsa, köylü ayaklanmaları da derebeylik rejimi için o kadar doğaldı.” 11. yüzyılın ikinci yarısından itibaren şehirlerde de görülmeye başlanan bu yaygın hak arama yönteminin en büyüklerinden biri de 1381 İngiliz Köylü Ayaklanması idi. İsyanın en önemli tarihçisi Rodney Hilton 1973 yılında yayınlanan kitabında Bloch’un yukarıdaki vurgusunu alıntılarken tam da bu yaygınlığın altını çizmek istemişti. 1381 Ayaklanması belki de en büyük ve en önemli Ortaçağ isyanıydı ama birçok isyandan biriydi. Tekil ve eşsiz değildi. Hilton ve onu takip eden tarihçiler için önemli olan Ortaçağ ayaklanmalarını sıradanlaştırmadan normalleştirmek, sanayi öncesi tarımsal rejimlerin tarihinin doğal parçası haline getirmekti. Bu sayede isyanlarla sesini duyuran köylü ve şehirli alt sınıflar tarihin pasif özneleri değil, aktörleri olarak yeniden şekillenecekti. İşte bu, Annales’ın kapısını açtığı “aşağıdan görünen tarihin”, “aşağıdan tarih” ve “aşağının tarihine” dönüşmesiydi.

2016 senesi, Ortaçağ’ın en yaygın hak arama yönteminin sadece Batı Avrupa’ya özgü olmadığını, Akdeniz’in doğusuna doğru da yaygınlaştığını, normalleştiğini gösteren bir isyanın 600. yıldönümü olacak. 1416 yılında, benzerlerine Avrupa’da da sıkça rastlanan ortaklık ve ortak kullanım talepleriyle İzmir’in Karaburun köylüleri Börklüce Mustafa önderliğinde ayaklandı. Karaburun’daki ayaklanmanın Ege’nin her iki yakasına uzanan etkileri oldu. Genellikle, 1416 Ayaklanması başlamadan bastırılan Balkan ayağının lideri ithamıyla asılan Şeyh Bedreddin’in adıyla anılır. Oysa, bu büyük başkaldırının tarihini belli kişilerin değil, isyana hareket veren tüm aktörlerin ve onların harekete geçişinde etkin olan tüm yerel dinamiklerle iktisadi ve toplumsal koşulların tarihi olarak ele almak daha doğru olacaktır. Böylece aşağıdan tarihin ve aşağının tarihinin Osmanlı coğrafyası için de mümkün olduğunu, Osmanlı tarihinin “Osmanlı’nın tarihinden” ibaret olmadığını gösteren Karaburun ayaklanmasını daha kapsamlı bir bağlama oturtmak da kolaylaşacaktır.

2016’yı ayaklanmanın 600. yıldönümü dolayısıyla “Börklüce Mustafa Yılı” ilan eden İzmir Büyükşehir Belediyesi yıl boyu farklı etkinlikler düzenleyecek. Bunlardan biri de düzenlemesini İzmir Akdeniz Akademisi’nin üstlendiği “Börklüce Mustafa Sempozyumu” olacak. Sempozyum, yukarıda ifade edilen görünge çerçevesinde 1416 Ayaklanması’nı tarihsel, coğrafi ve tarihyazımsal karşılaştırmalarla ve karşılaşmalarla ele almayı hedefliyor. Amaç, ayaklanmanın yerel dinamiklerini sorgularken evrensel özelliklerini de tartışmak ve aşağıdaki ana eksenlerde yer yer keşisen, yer yer ayrışan yaklaşımlarla incelemek olacak.

  1. Tarih yazımında Börklüce Mustafa Ayaklanması üzerine tartışmalar ve yeni yaklaşımlar
  2. Ayaklanmalar tarihinde yeni yaklaşımlar, metodolojik ve teorik açılımlar
  3. 14. Yüzyıl sonu 15. yüzyıl başı Akdeniz ve Avrupa’da toplumsal dinamikler: feodal toplum; iktisadi ve toplumsal krizler; ayaklanmalar; savaşlar; nüfus hareketleri
  4. 14. Yüzyıl sonu 15. yüzyıl başı Karaburun, İzmir, Anadolu ve Balkanlar’da toplumsal dinamikler: Osmanlı, Bizans, Moğol coğrafyalarında toplumsal hareketlilik; iktisadi ve toplumsal krizler; ayaklanmalar; savaşlar; nüfus hareketleri; döneme ait terminoloji (keşiş, torlak, abdal, baldırı çıplak, vb.)
  5. Ayaklanmanın ve ortaklık taleplerinin arka planındaki iktisadi ve toplumsal dinamikler: kölelik/serflik/köylülük; sipahiler/uç beyleri/derebeyler/toprak sahipleri; arazi rejimi; has, tımar ve vakıflarda dönüşüm; ortak mallara yönelik taarruz ve tepkiler; kriz ve yoksulluk; dönemin anti-feodal hareketleri; korsanlık; sosyal eşkıyalık
  6. Tarihsel topografya: ayaklanmanın gerçekleştiği coğrafyaya dair tartışmalar ve topografya çalışmaları
  7. Tarihsel perspektifte Börklüce Mustafa’dan Celalilere, İlinden’den Gezi’ye Anadolu ve Balkanlarda isyanlar ve ayaklanmalar.

Conceptual Framework

In French Rural History (1931), Marc Bloch, one of the founding figures of the Annales School, memorably remarked that peasant rebellions were as natural to the feudal regime as strikes were to large-scale capitalism. From the second half of the eleventh century onward, this very common form of medieval protest quickly spread to the cities as well. Then, in 1381, with the English Peasant Rising, it reached an unprecedented scale. In Bond Men Made Free (1973), when Rodney Hilton – perhaps the historian of the Rising, quoted Bloch verbatim, he was underlining precisely this ubiquity. The 1381 Rising might have been the largest and possibly the most important medieval rebellion, but it was just one among many. It was not singular and unique. Hilton, and the historians who followed his path were normalizing medieval rebellions without trivializing them, in order to show how natural rebellions indeed were to the histories of pre-industrial agrarian regimes. Consequently, rural and urban lower classes that spoke through rebellions became makers of history, and not its passive subjects, as they were once perceived to be. This was the gradual transformation of what the Annales School had formulated as “history as seen from below” to “history from below” and “history of the below.”

2016 marks the six hundredth anniversary of an event, which demonstrated that rebellion as a widespread form of protest was not a peculiarly Western European phenomenon, that it was just as common in the Eastern Mediterranean and just as natural to its history. In 1416, under the leadership of Börklüce Mustafa, the peasants of Karaburun / Stylarion (Izmir) rose up with demands of common living and common use of property; demands that were widely popular in Europe, too. The Rebellion of Karaburun had large effects in both shores of the Aegean. Often, the 1416 uprising is referred to as the Rebellion of Sheikh Bedreddin, who was hanged as the leader of the Balkan leg of the rebellion, which was suppressed before it began. Yet, it seems more appropriate to approach the history of this great uprising as the history of all its actors and of all the circumstances effective in their mobilization, rather than as the biography of a few individuals. This way, we can more comprehensively contextualize this momentous event which revealed that history from below and history of the below is possible for the Ottoman world as well, that Ottoman history is not simply the “history of the Ottomans”.

Izmir Metropolitan Municipality has decided to commemorate in 2016 the six hundredth anniversary of the Rebellion as “Year of Börklüce Mustafa” accompanying with several social and cultural events. One of the events will be the Börklüce Mustafa Symposium that will be organized under the responsibility of Izmir Mediterranean Academy. The Symposium aims to discuss the 1416 Rebellion within the above-mentioned context by means of historical, geographical and historiographical comparisons and encounters. The objective is to question local dynamics and discuss universal characteristics of the Rebellion from partly diverging, partly intersecting perspectives mentioned below.

  1. Discussions and new approaches in the historiography of Börklüce Mustafa Rebellion
  2. New approaches and methodological and theoretical overtures in the history of rebellions
  3. Social dynamics in the end of the fourteenth and the beginning of the fifteenth centuries Mediterranean and Europe: feudal society; economic and social crises; rebellions; wars; population movements
  4. Social dynamics in the end of the fourteenth and the beginning of the fifteenth centuries Karaburun, Izmir, Anatolia and Balkans: Social mobility in Ottoman, Byzantine and Mongolian geography; economic and social crises; rebellions; wars; population movements; terminology of the period (keşiş, torlak, abdal, baldırı çıplak, etc.)
  5. Economic and social dynamics of the Rebellion and claims of common living and common use of property: slavery/serfdom/peasantry; sipahis/margraves/seigneurs/landlords; land regime; transformations in has, timar and vakıf holdings; attacks towards the commons and reactions against them; crisis and poverty; anti-feodal movements of the period; piracy; social banditism
  6. Historical topography: topographic researches and discussions on the geography of the Rebellion
  7. Rebellions and uprisings in the Anatolia and Balkans in the historical perspective from Börklüce Mustafa to Celalis, from Ilinden to Gezi

Düzenleme Kurulu

Yrd. Doç. Dr. Nuri Adıyeke (9 Eylül Üniversitesi)
Doç. Dr. Alp Yücel Kaya (Ege Üniversitesi)
Prof. Dr. Levent Kayapınar (Katip Çelebi Üniversitesi)
Doç. Dr. Mehmet Kuyurtar (Ege Üniversitesi)
Yrd. Doç. Dr. Saygın Salgırlı (University of British Columbia)
Dr. Ayşegül Sabuktay (İzmir Akdeniz Akademisi)
Ece Aytekin Büker (İzmir Akdeniz Akademisi)

Organization Committee

Assis. Prof. Nuri Adıyeke (9 Eylül Üniversitesi)
Assoc. Prof. Alp Yücel Kaya (Ege Üniversitesi)
Prof. Levent Kayapınar (Katip Çelebi Üniversitesi)
Assoc. Prof. Mehmet Kuyurtar (Ege Üniversitesi)
Assis. Prof. Saygın Salgırlı (University of British Columbia)
Dr. Ayşegül Sabuktay (İzmir Mediterranean Academy)
Ece Aytekin Büker (İzmir Mediterranean Academy)

Kaynak

Bunlar da ilginizi çekebilir...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir